Τῷ αὐτῷ μηνί KH΄, μνήμη τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Τερεντίου καί Νεονίλλης τῶν ὁμοζύγων. Καί τῶν τέκνων αὐτῶν, Σαρβήλου, Νιτᾶ, Ἱέρακος, Θεοδούλου, Φωτίου, Βήλης καί Εὐνίκης.Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ Μνή¬μη τοῦ Ὁ¬σί¬ου Θε¬ο¬φί¬λου, τοῦ διά Χρι¬στόν σα¬λοῦ, τῆς Λαύ¬ρας τῶν σπη¬λαί¬ων τοῦ Κι¬έ¬βου.

Ὅ­ταν ἐ­πέ­στρε­ψαν στήν γε­νέ­τει­ρά τους καί πῆ­γαν νά πλη­ρώ­σουν τούς κα­θι­ε­ρω­μέ­νους φό­ρους στούς ἐν­τε­ταλ­μέ­νους Τούρ­κους, τούς κα­τάγ­γει­λαν σάν ἀ­πο­στά­τες τοῦ Μου­σουλ­μα­νι­σμοῦ στόν Μεχ­μέτ πασᾶ τοῦ Ρε­θύ­μνου. Συνελ­ή­φθη­καν καί ὡ­δη­γή­θη­καν δε­μέ­νοι στήν πό­λι αὐ­τή.

Ἐ­πει­δή ὅ­μως δέν ὑ­πέ­κυ­ψαν στίς κο­λα­κεῖ­ες τῶν τυ­ράν­νων καί ἔ­μει­ναν στα­θε­ροί στήν πί­στι, βα­σα­νί­σθη­καν μέ τόν πιό φρι­κτό τρό­πο. Τε­λι­κά τούς ἀ­πο­κε­φά­λι­σαν μπρο­στά στήν "Με­γά­λη Πόρ­τα" τοῦ Ρε­θύ­μνου στίς 28 Ὀ­κτω­βρί­ου 1824, ἔ­χον­τας καί οἱ τέσ­σε­ρις μέ­χρι τήν τε­λευ­ταί­α τους ἀ­να­πνο­ή στά χεί­λη τους τό «Κύ­ρι­ε ἐ­λέ­η­σον». Ἕ­να με­γά­λο φῶς ἐ­ξῆλ­θε τό­τε ἀ­πό τά τί­μια λεί­ψα­νά τους, πού ἐ­κτέ­θη­καν γιά τρεῖς ἡ­μέ­ρες σέ δη­μό­σια θέ­α, τά ὁ­ποῖ­α στήν συ­νέ­χεια εὐ­λα­βεῖς Χρι­στια­νοί τά  πε­ρι­συ­νέ­λε­ξαν. Οἱ τρεῖς κά­ρες ἀ­πό αὐ­τούς τούς Νε­ο­μάρ­τυ­ρες φυ­λάσ­σον­ται στόν Να­ό τῶν τεσ­σά­ρων μαρ­τύ­ρων στό Ρέ­θυ­μνο.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ Μνή­μη τοῦ Ὁ­σί­ου Θε­ο­φί­λου, τοῦ διά Χρι­στόν σα­λοῦ, τῆς Λαύ­ρας τῶν σπη­λαί­ων τοῦ Κι­έ­βου.

Γεν­νή­θη­κε τό 1788 ἀ­πό ἱ­ε­ρα­τι­κή οἰ­κο­γέ­νεια. Ἀ­πό τά πρῶ­τα του χρό­νια ἔ­δει­χνε κά­τι τό δι­α­φο­ρε­τι­κό στήν ζω­ή του. Ἡ μη­τέ­ρα του κι­νού­με­νη ά­πό δι­ά­φο­ρες δει­σι­δαι­μονί­ες προ­σπά­θη­σε νά τό δι­ώ­ξη ἀ­πο κοντά ­της ἄλ­λο­τε ­ρί­χνον­τάς τον κον­τά σέ ἕ­ναν πο­τα­μό­ καί ἄλ­λο­τε μη­χα­νευ­ό­με­­νη δι­ά­φο­ρες ἄλ­λες λύ­σεις. Τε­λι­κά τόν πῆ­γε στό Μο­να­στή­ρι τοῦ Μπρά­σκι στό Κί­ε­βο, ὅ­που ἦ­ταν ἕ­νας θεῖος του Ἱ­ε­ρο­μό­να­χος. Μέ τόν θά­να­το τοῦ­ θεί­ου του ὁ ὅ­σιος ἐγ­κα­τέ­λει­ψε την Ἀ­κα­δη­μί­α, τήν ὁ­ποί­α πα­ρα­κο­λου­θοῦ­σε, ὅ­σο ζοῦ­σε ὁ θεῖ­ος του καί το 1812 γρά­φε­ται ὡς δό­κι­μος στήν Μο­νή τοῦ Μπρά­σκι. Μο­να­χός ἔ­γι­νε τό 1821 καί τό 1822 χει­ρο­το­νή­θη­κε δι­ά­κο­νος. Τό 1827 πρε­σβύ­τε­ρος καί ἀρ­γό­τε­ρα ὡ­ρί­σθη­κε οἰ­κο­νό­μος τῆς Μο­νῆς. Ἐπει­δή ἡ θέ­σις αὐ­τή ὅ­μως εἶ­ναι νευ­ραλ­γι­κή καί ἀ­παι­τεῖ πο­λύν πε­ρι­σπα­σμό, ζή­τη­σε νά ἀ­παλ­λα­γῆ, ἀλ­λά δέν ἔ­γι­νε δεκ­τή ἡ αἴ­τη­σί­ του. Τό 1834 γί­νε­ται Με­γα­λό­σχη­μος μέ τό ὄ­νο­μα Θε­ό­φι­λος καί ἀ­πο­φά­σι­σε νά ­ἀ­κο­λου­θή­ση τήν­ σκλη­ρή ὁ­δό τοῦ διά Χρι­στόν σα­λοῦ. Πολ­λές φο­ρές ἔ­κα­μνε ἐ­νέρ­γει­ες, οἱ ὁ­ποῖ­ες προ­κα­λοῦ­σαν ὄ­χι μό­νο τούς πι­στούς, πού ἐκ­κλη­σι­ά­ζον­ταν, ἀλ­λά καί ὅ­λους τούς ἄλ­λους Μο­να­χούς. Ἔ­τσι σέ ὥ­ρα ἀ­κο­λου­θί­ας ἔ­μπ­αι­νε τρέ­χον­τας μέ­σα στόν να­ό ἤ τήν ὥ­ρα τοῦ Χε­ρου­βι­κοῦ ἔ­πε­φτε στά γό­να­τα μπρο­στά στήν Ὡ­ραί­α Πύ­λη. Φο­ροῦ­σε προ­κλη­τικά ἕ­να κου­ρέ­λι στό κε­φά­λι του καί πολ­λές φο­ρές πη­γαί­νον­τας ­ἔ­ξω ἀ­πό τήν πε­ρι­ο­χή τοῦ Μο­να­στη­ριοῦ, ὅ­που ὑ­πῆρ­χε πο­τά­μι βα­θύ, χω­ρίς νά ρω­τή­ση κα­νέναν, ἔ­παιρ­νε τήν βάρ­κα καί πή­γαι­νε στήν ἀ­πέ­ναν­τι ὄ­χθη, γιά ­νά μπο­ρῆ νά­ προ­σεύ­χε­ται ἀ­περί­σπα­στα. Ὅ­λα αὐ­τά προ­κά­λεσαν τήν ἀν­τί­δρα­σι τοῦ Ἡ­γου­μέ­νου καί τῶν ἄλ­λων Μο­να­χῶν μέ ἐ­πο­τέ­λε­σμα νά ἀ­ναγ­κα­σθῆ νά ἀλ­λά­ξη τό­πο ­κα­τοι­κίας. Ἔ­τσι τό 1849 τόν ­βρί­σκου­με στήν Σκή­τη Κι­τά­γι­εφ, ἐ­ξάρ­τη­μα τῆς Λαύ­ρας, πού βρι­σκό­ταν κον­τά στό Κί­ε­βο, ὅ­που ἀ­γω­νι­ζό­ταν ὑ­πέρ­με­τρα, γιά νά ἀ­πο­κτή­ση τήν πε­ρι­φρό­νη­σι τοῦ κό­σμου.

Ὁ τρό­πος τῆς ζω­ῆς ­του ἐ­δῶ ἄλ­λα­ξε. Ἔ­τρω­γε ἐ­λά­χι­στα καί με­ρι­κές ἡ­μέ­ρες κα­θό­λου. Ἔ­δει­χνε με­γά­λο συμ­πό­νοι­α στά ζῶ­α. Γι’ αὐ­τό μέ τήν προ­σευ­χή του ἐ­ξη­μέ­ρω­σε ἕ­ναν ἄ­γριο ταῦ­ρο. Ὅ­ταν ἔ­φθα­νε στήν πό­λι, ὅ­­λοι οἱ ἔμ­πο­ροι ἔ­τρε­χαν κά­τι νά ἀ­φή­σουν στά ­πό­δια του ὡς εὐ­λο­γί­α, ξέ­ρον­τας κα­λά, ὅ­τι τήν ἡ­μέ­ρα ἐ­κεί­νη τά­ ἔ­σο­δά τους θά εἶ­ναι με­γα­λύ­τε­ρα.

Ὁ ἴ­διος ὅ­μως προ­α­σπα­θοῦ­σε, ὅ­σο μπο­ροῦ­σε,  νά ­ἀ­πο­φεύ­γη τούς ἀν­θρώ­πους. Τό­ κα­λο­καί­ρι κυ­κλο­φο­ροῦ­σε σχε­δόν γυ­μνός μέ γε­μᾶ­το πλη­γές τό σῶ­μα του ἀ­πό τά τσιμ­πή­μα­τα τῶν κου­νου­πι­ῶν. Με­ρι­κές φο­ρές, ὅ­ταν δε­χό­ταν ἐ­πι­σκέ­ψεις λέ­ρω­νε τό­ κα­τώ­φλι τῆς ­πόρ­τας τῆς­ κα­λύ­βης του μέ δι­ά­φο­ρες ἀ­κα­θαρ­σί­ες, γιά νά ­ἀ­πο­τρέ­ψη τό πλῆ­θος τῶν ἐ­πι­σκε­πτῶν.

Τό ­προ­ο­ρα­τι­κό του χά­ρι­σμα ἦ­ταν φο­βε­ρό: Ὅ­ταν κά­ποι­ος πή­γαι­νε νά ἐ­ξο­μο­λο­γη­θῆ, ἔ­βα­ζε τό χέ­ρι του ἐ­πά­νω στό κε­φά­λι του καί βλέ­πον­τας στόν οὐ­ρα­νό, τοῦ ά­πο­κά­λυ­πτε ὅ­λες τῆς ἀ­μαρ­τί­ες! Τό­τε ὁ ἐ­ξο­μο­λο­γού­με­νος γε­μᾶ­τος φό­βο καί ντρο­πή ἄλ­λα­ζε τρό­πο ζω­ῆς.

Ἡ φή­μη του ἡ με­γά­λη με­τα­ξύ τῶν ἀν­θψώ­πων προ­κά­λε­σε τήν ἀν­τί­δρα­σι τοῦ ἡ­γου­μέ­νου τῆς Σκή­της, ὁ ὁ­ποῖ­ος δι­α­μαρ­τυ­ρή­θη­κε στόν Μη­τρο­πο­λί­τη. Ὁ μη­τρο­πο­λί­της, ἄν­θρω­πος φι­λό­θε­ος καί πρᾶ­ος, κα­τά­λα­βε τήν ἀ­ρε­τή­ τοῦ ­Θε­ό­φι­λου καί τόν πῆ­ρε γιά κά­ποι­ο δι­ά­στη­μα στήν ἐ­ξο­χι­κή του κα­τοι­κί­α.

Ἡ συμ­πε­ρι­φο­ρά του ὅ­μως καί ἐ­κεῖ ἦ­ταν πο­λύ προ­κλη­τι­κή και με­τέ­βη τε­λι­κά στό­ Κι­τά­γι­εφ.

Ἡ φή­μη του ἁ­πλώ­θη­κε σέ ὅ­λη τήν πε­ρι­ο­χή. Ὁ­ποι­α­δή­πο­τε ἐ­νέρ­γεια ν­ά ἔ­κα­μναν οἱ ἄν­θρω­ποι ζη­τοῦ­σαν τήν εὐ­λο­γί­α του. Ἔ­γι­νε ὁ οἰ­κο­νό­μος τῶν φτω­χῶν και ὁ ὁ­δη­γός τῶν πλα­νω­μέ­νων. Ὁ Τσά­ρος Νι­κό­λα­ος ὁ Α΄, (1825-1855), πῆ­γε νά τόν συμ­βου­λευ­θῆ γιά τήν ἔκ­βα­σι τοῦ Κρι­μα­ϊ­κοῦ πο­λέ­μου. Τό 1853, σέ πε­ρα­σμέ­νη ἡ­λι­κί­α καί κα­τά­κο­πος ἀ­πό τούς ἀ­σκη­τι­κούς του ἀ­γῶ­νες, ἐ­πέ­στρε­ψε στό Κι­τά­γι­εφ, γιά νά ζή­ση ἐ­κεῖ τίς τε­λευ­ταῖ­ες του ἡ­μέ­ρες. Πα­ρά τήν ἡ­λι­κί­α του ὅ­μως καί τίς πολ­λές του κα­κο­πά­θει­ες, δέν ἐγ­κα­τέ­λει­ψε τούς ἀ­σκη­τι­κούς του ἀ­γῶ­νες. Κά­θε Σάβ­βα­το πή­γαι­νε στήν Λαύ­ρα γιά τήν ἀ­κο­λου­θία τοῦ Ἀ­κα­θί­στου ἐ­νώ­πιον τῆς εἰ­κό­νας τῆς Θε­ο­τό­κου.  Ἄρ­χι­σε νά ­ἐ­πι­κο­ινω­νῆ καλ­λί­τε­ρα μέ τούς ἀν­θρώ­πους πα­ρα­κα­λών­τας τους νά ­προ­σεύ­χων­ται γιά τόν «βρω­με­ρό Θε­ό­φι­λο». Τόν Ὀ­κτώ­βριο τοῦ 1853 στα­μά­τη­σε νά τρώ­η καί δι­πλα­σί­α­σε τήν προ­σευ­χή του γιά τήν­ πα­τρί­δα του.

Ἀ­νήγ­γει­λε τήν ἡ­μέ­ρα τῆς ἐκ­δη­μί­ας του. Καί ἀ­φοῦ τα­κτο­ποί­η­σε τό τα­πει­νο κελ­λί του μέ τήν ­βο­ή­θεια τῶν ὑ­πο­τα­κτι­κῶν του, εἰ­δο­ποί­η­σε τόν Ἡγού­με­νο νά κτυ­πή­σουν τίς καμ­πά­νες, γιά νά ἀ­ναγ­γεί­λουν τόν θά­να­τό του. Ἀ­νε­παύ­θη λέ­γον­τας· «Πά­τερ, εἰς χεῖ­ράς σου πα­ρα­τί­θε­μαι τό πνεῦ­μα μου» (Λουκ. 23,46). Τό­τε εἶ­δε ὁ μα­θη­τής του οἱ οὐ­ρα­νοί νά ἀνοίγουν καί νά δέ­χων­ται τήν ψυ­χή του. Στήν κη­δεί­α του στό με­γα­λύ­τε­ρο πλῆ­θος κυ­ρι­αρ­χοῦ­σε ἡ χα­ρά γιά τήν με­τά­στα­σι τοῦ Γέ­ρον­τα στούς χο­ρούς τῶν δι­καί­ων, ἀ­πό ὅ­που δεί­χνει πάν­το­τε τήν ἀ­γά­πη του σέ ὅ­σους τόν ἐ­πι­κα­λοῦν­ται γιά βο­ή­θεια.